ඔබ නිවසට පැමිණි පසු ඔබේ සුරතල් බළලා ඔබ අසලට වී මෘදු ලෙස මුමුණමින් (Purring) ඔබේ උකුල මත ලගින විට ඔබට දැනෙන අසීමිත සැනසීම අත්විඳ තිබේද? බොහෝ දෙනෙක් සිතන්නේ මෙය හුදෙක් සතෙකු කෙරෙහි ඇති වන සිතේ සන්තෝෂයක් පමණක් කියාය. නමුත් නවතම ජෛව විද්‍යාත්මක හා ස්නායු විද්‍යාත්මක (Neuroscience) පර්යේෂණවලින් තහවුරු වී ඇත්තේ බළලුන් සුරතල් කිරීම යනු හුදෙක් විනෝදාංශයක් නොව, මිනිස් මොළයේ ජෛව රසායනය ක්ෂණිකව වෙනස් කළ හැකි ප්‍රබල ස්වාභාවික චිකිත්සක ක්‍රියාවලියක් බවයි. Nature, ScienceDaily, LiveScience ඇතුළු ලෝක පූජිත විද්‍යාත්මක සඟරාවල පළවූ නවතම නිරීක්ෂණ මගින් පෙන්වා දෙන්නේ බළලුන් සහ මිනිසුන් අතර පවතින මෙම සුවිශේෂී සෙනෙහස පිටුපස ගැඹුරු හෝමෝනමය සහ ජානමය යාන්ත්‍රණයක් ක්‍රියාත්මක වන බවයි.
ඔක්සිටොසින් හෝමෝනය සහ බළලුන් අතර ඇති ජෛව රසායනික සබඳතාව
මිනිස් සිරුරේ විශ්වාසය, ආදරය සහ සෙනෙහස ඇති කිරීමෙහිලා ප්‍රධානතම කාර්යභාරයක් ඉටු කරන්නේ ඔක්සිටොසින් (Oxytocin) නමැති හෝමෝනයයි. මවක් සිය අලුත උපන් දරුවා වැළඳගන්නා විට හෝ සමීප හිතවතෙකු ආදරයෙන් වැළඳගන්නා විට මොළයේ හයිපොතැලමසය මගින් නිපදවා පිටියුටරි ග්‍රන්ථිය හරහා රුධිරයට මුදාහරිනු ලබන්නේ මෙම හෝමෝනයයි. ජපන් පර්යේෂකයින් විසින් සිදුකරන ලද මෑතකාලීන අත්හදා බැලීම්වලින් හෙළි වී ඇත්තේ බළලුන් සුරතල් කිරීම මගින් මිනිස් සිරුර තුළ මෙම ඔක්සිටොසින් හෝමෝනය ශ්‍රාවය වීම වේගවත් වන බවයි.
මෙම අත්හදා බැලීමේදී පර්යේෂකයන් විසින් කාන්තාවන් පිරිසක් යොදවා ගනිමින් ඔවුන්ගේ සුරතල් බළලුන් සමඟ මිනිත්තු කිහිපයක් අන්තර්ක්‍රියා කිරීමට සැලැස්වීය. එහිදී ඔවුන් බළලුන් අතගෑම සහ උන්ට මෘදු ලෙස කතා කිරීම සිදු කළහ. අත්හදා බැලීමට පෙර සහ පසු ඔවුන්ගේ කෙළ (Saliva) සාම්පල පරීක්ෂා කිරීමේදී පෙනී ගියේ බළලුන් සුරතල් කිරීමෙන් මිනිත්තු කිහිපයකට පසුව කෙළවල අඩංගු ඔක්සිටොසින් ප්‍රමාණය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ ගොස් ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, බළලෙකු නොමැතිව තනිව නිහඬව විවේකීව සිටි අවස්ථාවලදී මෙවැනි හෝමෝනමය වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණේ නැත. මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ බළලුන් සුරතල් කිරීම මගින් ශරීරය තුළ සෘජු ජෛව රසායනික වෙනසක් සිදුවන බවයි.
බළලුන්ගේ මුමුණන හඬ (Purring) සහ ස්නායු පද්ධතිය සන්සුන් වීම
බළලෙකු සුරතල් කිරීම පමණක් නොව, උන් නගන සුවිශේෂී “පුරු-පුරු” (Purring) හඬ පවා මිනිස් මොළයේ ඔක්සිටොසින් මුදා හැරීම උත්තේජනය කිරීමට සමත් වේ. බළලුන් සාමාන්‍යයෙන් හර්ට්ස් 20 ත් 140 ත් අතර (20-140 Hz) තරංග ආයාසයකින් යුත් මෘදු කම්පන හඬක් පිට කරයි. භෞතික විද්‍යාත්මක හා වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණවලට අනුව මෙම සංඛ්‍යාත පරාසය මිනිස් සිරුරේ පටක සුවපත් කිරීමට, වේදනාව නැසීමට සහ ඇටමිදුළු ශක්තිමත් කිරීමට පවා උපකාරී වන චිකිත්සක සංඛ්‍යාතයක් ලෙස සැලකේ.
බළලුන් සුරතල් කිරීම සහ උන්ගේ මෙම හඬට සවන්දීම මගින් අපගේ ස්නායු පද්ධතියේ පරානුකම්පී ස්නායු පද්ධතිය (Parasympathetic Nervous System) සක්‍රිය වේ. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස:
- සිරුරේ ආතති හෝමෝනයක් වන කෝටිසෝල් (Cortisol) මට්ටම පහත වැටේ.
- අධික රුධිර පීඩනය ක්‍රමයෙන් සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත් වේ.
- හෘද ස්පන්දන වේගය පාලනය වී සිරුර ලිහිල් වේ.
- මානසික කාංසාව සහ විෂාද ලක්ෂණ සැලකිය යුතු ලෙස අවම වේ.
එබැවින් බළලුන් සුරතල් කිරීම යනු හුදෙක් සිත සතුටු කරන ක්‍රියාවක් නොව, හෘදයාබාධ සහ අධි රුධිර පීඩන අවදානම අඩු කරන සැබෑ වෛද්‍යමය ප්‍රතිකාරයකට සමාන ක්‍රියාවලියකි.
බළලුන්ගේ සන්නිවේදනය: මන්දගාමී ඇසිපිය හෙළීමේ රහස
සුනඛයන් මෙන් නොව, බළලුන් මිනිසුන් සමඟ බැඳීමක් ඇති කර ගැනීමේදී කෙළින්ම දෑස් දෙස බලා සිටීම සිදු කරන්නේ කලාතුරකිනි. සත්ව හැසිරීම් පිළිබඳ විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ බළලුන්ගේ ලෝකයේ කෙළින්ම දෑස් දෙස බලා සිටීම තර්ජනයක් හෝ අභියෝගයක් ලෙස සැලකෙන බවයි. ඒ වෙනුවට උන් භාවිතා කරන්නේ ඉතා සියුම්, අතිශය සංකීර්ණ සන්නිවේදන ක්‍රමවේදයන්ය.
2020 වසරේදී සසෙක්ස් විශ්ව විද්‍යාලය (University of Sussex) සහ පෝර්ට්ස්මූත් විශ්ව විද්‍යාලය (University of Portsmouth) එක්ව සිදු කළ පර්යේෂණයකින් බළලුන්ගේ සුවිශේෂී සන්නිවේදන සංඥාවක් සොයා ගන්නා ලදී. ඒ “මන්දගාමී ඇසිපිය හෙළීම” (Slow Blink) ය. බළලෙකු තවත් සතෙකු දෙස හෝ මිනිසෙකු දෙස බලා සෙමින් ඇසිපිය හෙළා දෑස් පියාගැනීම යනු උන්ගේ ආරක්ෂාව, විශ්වාසය සහ ආදරය පළ කරන සංඥාවයි. විද්‍යාඥයින් මෙය හඳුන්වන්නේ “බළලුන්ගේ සිනහව” (Cat Smile) ලෙසයි.
ඔබට නොදන්නා නුහුරු බළලෙකුගේ සිත දිනා ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, උන් දෙස බලා සෙමින් ඇසිපිය හෙළා දෑස් පියාගන්න. මිනිසුන් සිනහවකට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරයටම බළලුන් ද මෙම සංඥාව වටහා ගන්නා අතර, නිවැරදිව ඇසිපිය හෙළන පුද්ගලයා වෙත බළලුන් බියෙන් තොරව ළඟා වන බව පර්යේෂණාත්මකව තහවුරු වී ඇත. බළලුන් සුරතල් කිරීම ආරම්භ කිරීමට පෙර මෙම මන්දගාමී ඇසිපිය හෙළීමේ ක්‍රමය භාවිතා කිරීමෙන් සතා සහ මිනිසා අතර ඇති වන බැඳීම වඩාත් ශක්තිමත් කරගත හැකිය.
කාන්තා මොළයේ චිත්තවේග පාලනය සඳහා ප්‍රොජෙස්ටරෝන් හෝමෝනයේ බලපෑම
ගෘහාශ්‍රිතකරණය සහ ජානමය විකෘතිවල විද්‍යාත්මක පසුබිම
බළලුන් මිනිසාට සමීප වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ජාන විද්‍යාඥයින් දීර්ඝ ලෙස පර්යේෂණ පවත්වා ඇත. ජපානයේ සිදු කරන ලද ජාන විද්‍යාත්මක අධ්‍යයනයකදී ගෘහාශ්‍රිත බළලුන් 280 දෙනෙකුගේ DNA සහ හැසිරීම් රටා විශ්ලේෂණය කෙරිණි. එහිදී අතිශය උද්වේගකර කරුණක් හෙළි විය. එනම්, ගෘහාශ්‍රිත බළලුන් තුළ ඇන්ඩ්‍රොජන් ප්‍රතිග්‍රාහක ජානමය විකෘතියක් (Androgen Receptor Gene Mutation) දක්නට ලැබෙන අතර, එම විකෘතිය උන්ගේ වල් ඥාතීන් වන වල් බළලුන් තුළ දක්නට නොලැබීමයි.
මෙම ජානමය වෙනස්කම සිදු වී ඇත්තේ බළලුන් ගෘහාශ්‍රිතකරණයට (Domestication) ලක්වීමෙන් පසුවය. මෙම විකෘතිය නිසා බළලුන්ගේ ආක්‍රමණශීලී බව අඩු වී, මිනිසුන් සමඟ අන්තර්ක්‍රියා කිරීමට ඇති කැමැත්ත සහ මිනිසුන්ගේ අවධානය දිනාගැනීමේ චර්යාවන් වර්ධනය වී ඇත. බළලුන්ගේ පුරු පුරු හඬ සහ මෘදු හැසිරීම් යනු මිනිස් සමාජය තුළ පැවැත්ම තහවුරු කරගැනීම සඳහා උන් පරිණාමය කරගත් දියුණු පැවැත්මේ උපාය මාර්ගයකි (Evolutionary Strategy).
මානසික සෞඛ්‍යය සහ බළලුන්ගේ චිකිත්සක බලපෑම
වර්තමාන වේගවත් සමාජ රටාව තුළ බොහෝ දෙනෙකු මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම ගැටලුවක් වන්නේ ඒකාකාරී බව, පාළුව සහ මානසික අවපීඩනයයි. බළලුන් සුරතල් කිරීම මගින් ඇතිවන ස්නායු පද්ධතියේ වෙනස්කම් මානසික අවපීඩනයට (Depression) සහ දීර්ඝකාලීන කාංසාවට (Anxiety) එරෙහි සුවිශේෂී වැළැක්වීමේ පියවරක් ලෙස ක්‍රියා කරයි.
සමහර අවස්ථාවලදී බළලෙකු ලබා දෙන සහයෝගය සහ සැනසීම සාමාන්‍ය මිනිස් සමාජ සහයෝගයට (Human Social Support) පවා සමාන වන බව විද්‍යාඥයෝ පෙන්වා දෙති. කිසිදු පූර්ව කොන්දේසියකින් තොරව, විනිශ්චය කිරීමකින් තොරව බළලුන් දක්වන ආදරය මිනිසාගේ මානසික සෞඛ්‍යය ඉහළ නැංවීමට විශාල පිටුවහලක් වේ. ඔබ රැකියාවේ නිරත වී සිටින විට හෝ ගෙදර දොරේ වැඩ කටයුතුවල යෙදී සිටින විට බළලා ඇවිත් ඔබේ උකුල මත වාඩි වී සුරතල් වීමට උත්සාහ කරන්නේ නම්, එයින් කියැවෙන්නේ ඔබට සහ ඔබේ බළලාට එකසේ අවශ්‍ය වන ස්වාභාවික චිකිත්සක සැසියකට වේලාව පැමිණ ඇති බවයි. බළලුන් සුරතල් කිරීම මගින් සිරුරේ හෝමෝන මට්ටම නැවත තුලනය කරමින් දවස පුරා ඇතිවූ වෙහෙස නිවා දැමීමට මග පාදයි.
අවසාන වශයෙන් සලකා බලන කල, බළලුන් යනු හුදෙක් ගෙදර වෙසෙන සුරතල් සතෙකු පමණක් නොව, අපගේ ජෛව රසායනික පද්ධතිය පාලනය කරමින් අපව ශාරීරිකව සහ මානසිකව සුවපත් කරන ජීවමාන විෂාද නාශකයකි. බළලුන් සුරතල් කිරීම යනු මිනිසා සහ සත්වයා අතර පවතින විද්‍යාත්මකව තහවුරු වූ අතිශය සුන්දර ජෛව විද්‍යාත්මක බැඳීමකි.
මූලාශ්‍ර
- Nature Scientific Reports – Human-cat interactions and oxytocin release: https://www.nature.com/articles/s41598-020-73463-0
- ScienceDaily – Cats respond to human slow blinks, study finds: https://www.sciencedaily.com/releases/2020/10/201008104411.htm
- The Conversation – The science of cat purring and human health: https://theconversation.com/why-do-cats-purr-and-how-does-it-affect-human-health-168231
- LiveScience – Domestic cat genetics and androgen receptor mutations: https://www.livescience.com/cat-domestication-genetics-androgen-receptors
