වර්තමාන ලෝකයේ බොහෝ දෙනෙක් තමන්ගේ ශරීරයේ සෞඛ්ය තත්ත්වය මැන බැලීම සඳහා බහුලවම භාවිත කරන්නේ ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය හෙවත් BMI (Body Mass Index) අගයයි. යම් පුද්ගලයකුගේ BMI අගය සාමාන්ය මට්ටමේ පවතී නම්, ඔහු හෝ ඇය යහපත් සෞඛ්ය තත්ත්වයක පසුවන බවත්, විශේෂයෙන්ම හෘදයාබාධ වැනි රෝගවලින් ආරක්ෂිත බවත් සමාජයේ පොදු මතයක් පවතී. කෙසේ වෙතත්, වෛද්ය විද්යාත්මක ක්ෂේත්රයේ ප්රමුඛතම සඟරාවක් වන Journal of the American College of Cardiology (JACC) හි ප්රකාශයට පත් කරන ලද අලුත්ම දීර්ඝකාලීන පර්යේෂණයකට අනුව, සාමාන්ය ශරීර බරක් සහ නිවැරදි BMI අගයක් ඇති පුද්ගලයන්ට පවා බරපතල හෘද රෝග අවදානම ඇතිවිය හැකි බව සොයාගෙන ඇත.
මෙම පර්යේෂණය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ සාම්ප්රදායික ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය පමණක් පදනම් කරගනිමින් පුද්ගලයකුගේ හෘද සෞඛ්යය තීරණය කිරීම අතිශයින්ම අසම්පූර්ණ බවයි. වසර 20 කට ආසන්න කාලයක් පුරා පුද්ගලයන් 260,000 කට වැඩි පිරිසක් ඇසුරින් සිදුකළ මෙම පුළුල් අධ්යයනය, හෘද සෞඛ්යය පිළිබඳ අප මෙතෙක් දැරූ බොහෝ මතවාද වෙනස් කිරීමට සමත්ව ඇත.
ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය (BMI) යනු කුමක්ද? එය සැමවිටම නිවැරදිද?
ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය යනු පුද්ගලයකුගේ උසට සපේක්ෂව බර ගණනය කරනු ලබන සරල ගණිතමය සූත්රයකි. යම් පුද්ගලයකුගේ BMI අගය 18.5 ත් 24.9 ත් අතර පවතී නම්, එය සාමාන්ය හෝ යහපත් ශරීර බරක් ලෙස සැලකේ. නමුත් මෙම දර්ශකයේ ඇති ප්රධානතම බලවත් අඩුපාඩුව වන්නේ, ශරීරයේ අඩංගු පේශි ප්රමාණය (Muscle Mass) සහ තෙල් හෝ මේද පටක ප්රමාණය (Fat Mass) වෙන් වෙන්ව හඳුනා ගැනීමට මෙයට නොහැකි වීමයි.
එමෙන්ම, ශරීරයේ තෙල් තැන්පත් වී ඇත්තේ කවර ස්ථානවලද යන්න BMI අගය මඟින් පෙන්වා දෙන්නේ නැත. උදාහරණයක් ලෙස, දැඩි ලෙස ව්යායාම කරන ක්රීඩකයකුගේ ශරීරයේ පේශි ප්රමාණය වැඩි නිසා ඔහුගේ BMI අගය අධික බර (Overweight) ලෙස පෙන්විය හැක. එලෙසම, බැලූ බැල්මට කෙට්ටු, සාමාන්ය බර ඇති පුද්ගලයකුගේ උදරය වටා අධික ලෙස තෙල් තැන්පත් වී තිබිය හැක. මෙවැනි තත්ත්වයන් යටතේ නිවැරදි නොවන දත්ත ලබාදෙන බැවින්, සාමාන්ය බර ඇති අය තුළ පවතින හෘද රෝග අවදානම හඳුනා ගැනීමට BMI දර්ශකය අසාර්ථක වේ.
JACC විද්යාත්මක සඟරාවේ අලුත්ම පර්යේෂණයෙන් හෙළි වූ තොරතුරු
ජාත්යන්තර විද්යාඥයින් සහ වෛද්ය පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් විසින් සිදුකරන ලද මෙම සන්ධිස්ථානීය අධ්යයනයේදී, වසර 20 කට ආසන්න කාලයක් පුරා පුද්ගලයන් 260,000 කට වැඩි පිරිසකගේ සෞඛ්ය දත්ත සහ ජීවන රටාවන් ඉතා සූක්ෂම ලෙස විශ්ලේෂණය කරන ලදී. මෙම පර්යේෂණයේදී පර්යේෂකයන් කෙරෙහි විශේෂ අවධානය යොමු කළේ සාම්ප්රදායික BMI අගයට අමතරව, ඉණෙහි වටප්රමාණය (Waist Circumference) සහ ඉණ සිට උකුල දක්වා ඇති අනුපාතය (Waist-to-Hip Ratio – WHR) කෙරෙහිය.
දීර්ඝකාලීන නිරීක්ෂණවලින් පසුව පර්යේෂකයන් විසින් මෙම ශරීර මිනුම් සහ විවිධ හෘද වාහිනී ආබාධ අතර පවතින සෘජු සබඳතාව ගණනය කරන ලදී. එහිදී හෘදයාබාධ (Heart Attacks), ආඝාතය (Strokes), හෘදය අක්රිය වීම් (Heart Failure), කර්ණිකා ෆයිබ්රිලේෂන් (Atrial Fibrillation) සහ කිරීටක හෘද රෝග (Coronary Heart Disease) වැනි සංකූලතා රැසක් අධ්යයනයට ලක් විය. එහිදී තහවුරු වූයේ, BMI අගය සාමාන්ය මට්ටමේ පැවතුණද ඉණ වටා අධික ලෙස තෙල් තැන්පත් වී ඇති පුද්ගලයන්ට නොසිතූ ලෙස හෘද රෝග අවදානම ඉහළ යන බවයි.
උදරයේ තැන්පත් වන තෙල් (Visceral Fat) සහ හෘද සෞඛ්යය අතර සබඳතාව
අපගේ ශරීරයේ තැන්පත් වන තෙල් ප්රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැක. එනම්, සමට යටින් තැන්පත් වන තෙල් (Subcutaneous Fat) සහ ශරීරයේ අභ්යන්තර ඉන්ද්රියයන් වටා තැන්පත් වන අභ්යන්තර තෙල් (Visceral Fat) ය. මෙයින් හෘද සෞඛ්යයට වඩාත්ම හානිකර වන්නේ උදරයේ ඇති අභ්යන්තර ඉන්ද්රියයන් වටා රැස්වන Visceral Fat ය.
උදරයේ අභ්යන්තරයේ තැන්පත් වන මෙම තෙල් හුදෙක් අක්රිය පටක කොටසක් නොවේ. ඒවා මඟින් සක්රිය ලෙස නොයෙකුත් රසායනික ද්රව්ය සහ ප්රදාහකර හෝමෝන (Inflammatory Cytokines) රුධිරයට මුදා හරිනු ලබයි. මෙම රසායනික ද්රව්ය මඟින් රුධිර නාලවල ඇතුළත බිත්තිවලට හානි සිදු කරන අතර, රුධිර නාල තුළ ප්ලැක් (Plaque) තැන්පත් වීමේ ක්රියාවලිය වේගවත් කරයි. මෙහි සෘජු ප්රතිඵලයක් ලෙස පුද්ගලයාගේ ශරීර බර සාමාන්ය මට්ටමක පැවතුණද, දැඩි හෘද රෝග අවදානම නිර්මාණය වේ.
සාමාන්ය බර සහිත පුද්ගලයන්ට හෘද රෝග අවදානම වැඩි වීමට හේතු
පිටතින් සාමාන්ය ශරීර ප්රමාණයෙන් සහ අඩු බරකින් පෙනී සිටින නමුත් ශරීරයේ අභ්යන්තරයේ අධික තෙල් ප්රමාණයක් පවතින පුද්ගලයන් වෛද්ය විද්යාවේදී හැඳින්වෙන්නේ TOFI (Thin Outside, Fat Inside) යන සංකල්පයෙනි. මෙවැනි පුද්ගලයන්ට හෘද රෝග අවදානම වැඩි වීමට ප්රධාන හේතු කිහිපයක් බලපානු ලබයි:
- වැරදි ආහාර රටාව: සැකසූ ආහාර (Processed Foods), අධික ලෙස සීනි සහ පිරිපහදු කළ කාබෝහයිඩ්රේට් අඩංගු ආහාර නිතර භාවිත කිරීම මඟින් උදරයේ අභ්යන්තර තෙල් තැන්පත් වේ.
- කායික අක්රියතාව: බැලූ බැල්මට බර වැඩි නොවුණද, දිනපතා ප්රමාණවත් ලෙස ශාරීරික ව්යායාමවල නිරත නොවීම නිසා අභ්යන්තර ඉන්ද්රියයන් වටා fat එකතු වේ.
- මානසික ආතතිය: අධික මානසික ආතතිය නිසා ශරීරයෙන් නිපදවෙන කෝටිසෝල් (Cortisol) හෝමෝනය මඟින් උදර ප්රදේශයේ තෙල් තැන්පත් වීම උත්තේජනය කරයි.
- ජානමය බලපෑම්: සමහර පුද්ගලයන්ට ජානමය වශයෙන් උදරයේ තෙල් තැන්පත් වීමේ වැඩි ප්රවණතාවක් පවතී.
මේ හේතූන් නිසා, යමකු තමන්ගේ බර සාමාන්ය යැයි සිතා සෞඛ්ය සම්පන්න නොවන ජීවන රටාවක නිරත වන්නේ නම්, ඔහු නොදැනුවත්වම දැඩි හෘද රෝග අවදානම වෙත ගමන් කරයි.
හෘද රෝග අවදානම නිවැරදිව තක්සේරු කරගන්නේ කෙසේද?
JACC පර්යේෂණයේ සොයාගැනීම්වලට අනුව, හෘද සෞඛ්යය මැන බැලීම සඳහා BMI අගයට පමණක් සීමා නොවී පහත සඳහන් මිනුම් කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුය.
1. ඉණෙහි වටප්රමාණය (Waist Circumference)
ඔබගේ නාභියට මඳක් ඉහළින් ඉණ වටා මැනීම මෙහිදී සිදු කෙරේ. ආසියාතිකයන් සඳහා සාමාන්ය සම්මතයන් වන්නේ:
- පිරිමින්: අඟල් 35 (සෙ.මී. 90) ට වඩා අඩු විය යුතුය.
- කාන්තාවන්: අඟල් 31 (සෙ.මී. 80) ට වඩා අඩු විය යුතුය. මෙම ප්රමාණය ඉක්මවා යන්නේ නම්, BMI අගය කොතෙක් සාමාන්ය වුවද ඔබට හෘද රෝග අවදානම පවතී.
2. ඉණ සිට උකුල දක්වා අනුපාතය (Waist-to-Hip Ratio – WHR)
ඉණෙහි වටප්රමාණය, උකුලෙහි උපරිම වටප්රමාණයෙන් බෙදීමෙන් මෙම අගය ලබාගත හැක.
- පිරිමින් සඳහා: WHR අගය 0.90 ට වඩා අඩු විය යුතුය.
- කාන්තාවන් සඳහා: WHR අගය 0.85 ට වඩා අඩු විය යුතුය. මෙම අගයන් ඉහළ යන්නේ නම්, එයින් පෙන්නුම් කරන්නේ අභ්යන්තර අවයව වටා අනතුරුදායක ලෙස තෙල් තැන්පත් වී ඇති බවත්, එය ඉහළ හෘද රෝග අවදානම සඳහා මුලපිරීමක් වන බවත්ය.
මදුරුවන් ආකර්ෂණය වීම පිටුපස ඇති සැබෑ විද්යාත්මක රහස කුමක්ද?
හෘද රෝග අවදානම අවම කර ගැනීමට කළ යුතු අත්යවශ්ය ජීවන රටා වෙනස්කම්
ඔබගේ ශරීරයේ බර සාමාන්ය මට්ටමක පැවතියද, උදරය වටා තෙල් තැන්පත් වී ඇත්නම්, එමඟින් ඇතිවන හෘද රෝග අවදානම අවම කර ගැනීම සඳහා පහත ක්රියාමාර්ග අනුගමනය කිරීම අත්යවශ්ය වේ.
1. පෝෂණීය සහ සමබර ආහාර වේලක් ලබාගැනීම
සීනි සහිත පාන වර්ග, ක්ෂණික කෑම, සහ පිරිපහදු කළ පිටි කෑම භාවිතය හැකි තරම් අඩු කරන්න. ඒ වෙනුවට තන්තු (Fiber) බහුල එළවළු, පලතුරු, ධාන්ය වර්ග සහ ප්රෝටීන් අඩංගු සෞඛ්ය සම්පන්න ආහාර වේලක් ලබාගැනීම මඟින් අභ්යන්තර තෙල් දහනය වේගවත් කළ හැක.
2. නිවැරදි ව්යායාමවල නිරත වීම
හුදෙක් ශරීරයේ බර අඩු කර ගැනීමට පමණක් නොව, අභ්යන්තර තෙල් දහනය කිරීමට නම් ව්යායාම (Aerobic Exercises) වන වේගයෙන් ඇවිදීම, දිවීම, පීනීම හෝ සයිකල් පැදීම වැනි ව්යායාම සතියකට අවම වශයෙන් මිනිත්තු 150 ක් වත් කළ යුතුය. එමෙන්ම පේශි ශක්තිමත් කරන Weight Training ව්යායාම එකතු කරගැනීම මඟින් සිරුරේ බර වෙනස් නොවී උදරයේ තෙල් දහනය කර හෘද රෝග අවදානම විශාල වශයෙන් පහත හෙළිය හැක.
3. ප්රමාණවත් නින්ද සහ මානසික ආතතිය පාලනය
දිනකට පැය 7-8 අතර සුවපහසු නින්දක් ලබාගැනීම ශරීරයේ හෝමෝන සමතුලිතතාවට අත්යවශ්ය වේ. එමෙන්ම යෝග, භාවනාව හෝ වෙනත් විනෝදාංශයන් හි නිරත වීම මඟින් ආතතිය පාලනය කරගැනීමෙන් කෝටිසෝල් හෝමෝන මට්ටම පහළ බැස, උදරයේ තෙල් තැන්පත් වීම වැළකේ.
4. නිතිපතා වෛද්ය පරීක්ෂණ සිදුකිරීම
BMI අගය මත පමණක් විශ්වාසය නොතබා, රුධිර පීඩනය (Blood Pressure), රුධිරයේ සීනි මට්ටම (Fasting Blood Sugar) සහ කොලෙස්ටරෝල් මට්ටම (Lipid Profile) අවුරුද්දකට වරක්වත් පරීක්ෂා කරගැනීම මඟින් පවතින හෘද රෝග අවදානම කලින් හඳුනාගෙන අවශ්ය ප්රතිකාර සඳහා යොමු විය හැක.
නිගමනය
JACC සඟරාවේ පළවූ මෙම දීර්ඝකාලීන පර්යේෂණය මඟින් අපට ලබාදෙන ප්රධානතම පණිවිඩය වන්නේ ශරීර ස්කන්ධ දර්ශකය (BMI) යනු පුද්ගලයකුගේ සෞඛ්ය තත්ත්වය මැනීමට ඇති එකම මිනුම්දණ්ඩ නොවන බවයි. සාමාන්ය බරක් පැවැතීම යනු ඔබට හෘද රෝග අවදානම නැත යන්නට සහතිකයක් නොවේ. එබැවින්, හුදෙක් තරාදියේ සටහන් වන බර දෙස පමණක් නොබලා, ඉණෙහි වටප්රමාණය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීමත්, සක්රිය සහ සෞඛ්ය සම්පන්න ජීවන රටාවක් පවත්වා ගැනීමත් ඔබගේ හදවතේ සෞඛ්යාරක්ෂාව උදෙසා අත්යවශ්ය වේ.
මූලාශ්ර –
- Journal of the American College of Cardiology (JACC):
- National Center for Biotechnology Information (PubMed / NIH):
- World Health Organization (WHO) – Cardiovascular Health:
