මානව පරිණාමය පිළිබඳ අප දැන සිටි බොහෝ මතවාද මුළුමනින්ම වෙනස් කිරීමට සමත් පුරාවිද්යාත්මක සොයාගැනීමක් සෞදි අරාබියෙන් වාර්තා වේ. අතීතයේදී යුරෝපයට සහ මධ්යම ආසියාවේ ශීතල ප්රදේශවලට පමණක් සීමා වී සිටි බවට විශ්වාස කෙරුණු නියැන්ඩර්තාල් මානවයා, වසර 55,000 කට පමණ පෙර අරාබි අර්ධද්වීපයේ ගැඹුරු අභ්යන්තරයට සංක්රමණය වී ඇති බව නවතම පර්යේෂණයකින් හෙළි වී තිබේ.
සෞදි අරාබියේ නෆුඩ් (Nefud) කාන්තාරයෙන් සොයා ගන්නා ලද පුරාණ ගල් මෙවලම් සමූහයක් අධ්යයනය කිරීමෙන් පසුව විද්යාඥයන් මෙම නිගමනයට එළඹ ඇත. මෙම අධ්යයනයේ සම්පූර්ණ විස්තරය Quaternary Science Reviews නැමැති ප්රකට විද්යාත්මක සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් කර ඇති අතර, එමඟින් මානව භූගෝලීය ව්යාප්තිය පිළිබඳ අලුත් පිටුවක් පෙරළා තිබේ.
නෆුඩ් කාන්තාරයේ අභිරහස් ගල් මෙවලම් සොයාගැනීම
උතුරු සෞදි අරාබියේ නෆුඩ් කාන්තාරයේ පිහිටි ජුබ්බා (Jubbah) නගරය අසල පිහිටි “ජෙබෙල් කැටෙෆ් 1” (Jebel Katefeh 1 – JKF-1) නමැති පුරාවිද්යාත්මක භූමියෙන් මෙම වැදගත් සාක්ෂි හමු වී ඇත. අතීතයේ පැවැති විලක, වෙරළ තීරයක පිහිටි මෙම ස්ථානයෙන් හමු වූ ගල් මෙවලම්, කාලයක සිට විද්යාඥයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක් විය.
කෙසේ වෙතත්, අරාබි අර්ධද්වීපයෙන් කිසිදු දිනෙක සෘජු නියැන්ඩර්තාල් අස්ථි අවශේෂ හමු වී නොතිබූ බැවින්, මෙම මෙවලම් නිර්මාණය කළේ කවුරුන්ද යන්න දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ නොවිසඳුණු අභිරහසක්ව පැවතිණි. එහෙත්, නවීන තාක්ෂණය සහ සවිස්තරාත්මක පුරාවිද්යාත්මක විශ්ලේෂණයන් ඔස්සේ පර්යේෂකයින් තහවුරු කර ඇත්තේ මෙම මෙවලම් හෝමෝ සේපියන් (Homo sapiens) එනම් නූතන මානවයාගේ මෙවලම්වලට වඩා නියැන්ඩර්තාල් මානවයා විසින් භාවිතා කරන ලද තාක්ෂණයට අතිශයින්ම සමාන බවයි.
ජෙබෙල් කැටෙෆ් 1 (JKF-1) පුරාවිද්යා භූමියේ වැදගත්කම
JKF-1 භූමිය යනු අතීත පාරිසරික පද්ධතීන් පිළිබඳ අද්විතීය තොරතුරු රාශියක් සැඟවී ඇති ස්ථානයකි. වර්තමානයේ දැඩි ශුෂ්ක කාන්තාරයක් වන මෙම ප්රදේශය, ප්ලයිස්ටොසීන (Pleistocene) යුගයේදී සශ්රීක, තණකොළවලින් පිරුණු, ජලාශ සහ ගංගා පද්ධතිවලින් සමන්විත ප්රදේශයක් ලෙස පැවැති බව සොයාගෙන ඇත.
මෙම ජලාශ්රිත පරිසරය අතීතයේ ජීවත් වූ සතුන්ට මෙන්ම සංක්රමණික මානව කණ්ඩායම්වලටද විශිෂ්ට අභයභූමියක් විය. මෙම විල් තීරයේදී නියැන්ඩර්තාල් මානවයා විසින් සතුන් දඩයම් කිරීම සහ අස්ථි කැපීම වැනි දෛනික කටයුතු සඳහා භාවිත කළ ගල් මෙවලම් විශාල ප්රමාණයක් අතහැර දමා ගොස් තිබේ.
නියැන්ඩර්තාල් මානවයා අරාබි අර්ධද්වීපයට පැමිණියේ කෙසේද?
සාම්ප්රදායික විද්යාත්මක මතයට අනුව නියැන්ඩර්තාල් මානවයා යනු ශීතල දේශගුණයට හැඩගැසුණු, ප්රධාන වශයෙන් යුරෝපය, සයිබීරියාව සහ ලෙවන්ට් (Levant) කලාපයේ (වර්තමාන සිරියාව, ඉශ්රායලය, ලෙබනනය) ජීවත් වූ මානව විශේෂයකි. එහෙත් අරාබි අර්ධද්වීපයේ අභ්යන්තරයට ඔවුන්ගේ සංක්රමණය සිදුවූයේ කෙසේද යන්න විද්යාඥයන් දීර්ඝ ලෙස පර්යේෂණය කර ඇත.
පෘථිවි දේශගුණික ඉතිහාසය දෙස බලන විට, මීට වසර 55,000 කට පමණ පෙර පැවැති සමහර කාලපරිච්ඡේදවලදී මෝසම් වැසි රටා වෙනස් වීම නිසා අරාබි කාන්තාරය හරිත පැහැ ගැන්වුණි. මෙය “හරිත අරාබි සංකල්පය” (Green Arabia) ලෙස හැඳින්වේ.
අතීත අරාබි කාන්තාරයේ පාරිසරික වෙනස්කම්
කාන්තාර ප්රදේශ හරිත තණබිම් සහ විල් බවට පත් වූ මෙම කාල පරිච්ඡේදවලදී, උතුරෙන් පැමිණි නියැන්ඩර්තාල් මානවයා සතුන් පසුපස හඹා යමින් දකුණු දෙසට ගමන් කරන්නට ඇත. ලෙවන්ට් කලාපයේ සිට අරාබි අර්ධද්වීපයේ අභ්යන්තරයට දිවෙන ස්වාභාවික කොරිඩෝ ඔස්සේ ඔවුන් මෙම ප්රදේශයට පැමිණෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.
මේ නිසා, පාරිසරික වෙනස්කම් හමුවේ නව භූමි ප්රදේශ සොයා යාමට නියැන්ඩර්තාල් මානවයා තුළ පැවැති හැකියාව සහ නම්යශීලීභාවය මින් පෙර සිතූවාට වඩා බෙහෙවින් ඉහළ මට්ටමක පැවැති බව පැහැදිලි වේ.
හෝමෝ සේපියන් සහ නියැන්ඩර්තාල් තාක්ෂණය අතර වෙනස
පුරාවිද්යාඥයන් විසින් JKF-1 හිදී සොයාගන්නා ලද ගල් මෙවලම්වල හැඩය, කැපුම් කෝණ සහ ඒවා නිෂ්පාදනය කර ඇති ආකාරය පිළිබඳ අතිශය විද්යාත්මක විශ්ලේෂණයක් සිදු කරන ලදී. එහිදී පැහැදිලි වූයේ මෙම මෙවලම් එකල අපගේ නූතන පූර්වජයන් වූ හෝමෝ සේපියන්වරුන් සෑදූ මෙවලම්වලට වඩා වෙනස් බවයි.
අයිස් යුගයේ සීතලට එරෙහිව මිනිසා ලැබූ ජානමය අනුවර්තනය සහ DNA රහස
ලෙවාලොයිස් (Levallois) ගල් මෙවලම් තාක්ෂණය
මෙම සොයාගැනීමේදී වඩාත්ම තීරණාත්මක වූයේ “ලෙවාලොයිස්” (Levallois) ලෙස හැඳින්වෙන විශේෂිත ගල් මෙවලම් තාක්ෂණයයි. මෙය යම් ගල් කුට්ටියක් (Core) ප්රවේශමෙන් සකස් කර, එකම පහරකින් ඉතා මූර්තිමත් සහ තියුණු ගල් පතුරක් ගලවා ගැනීමේ සංකීර්ණ ක්රමයකි.
JKF-1 හි තිබී හමු වූ ලෙවාලොයිස් තාක්ෂණික ලක්ෂණ, මධ්යම පෙරදිග ලෙවන්ට් කලාපයේ ජීවත් වූ නියැන්ඩර්තාල් මානවයා භාවිතා කළ මෙවලම් නිෂ්පාදන ක්රමවේදයට අතිශයින්ම සමාන වේ. හෝමෝ සේපියන්වරුන් විසින් භාවිතා කළ තාක්ෂණයට වඩා වෙනස් මෙම අනන්ය නිපදවීමේ රටාව නිසා, මෙම මෙවලම්වල අයිතිකරුවන් නියැන්ඩර්තාල් මානවයා බව තහවුරු කිරීමට විද්යාඥයන්ට හැකි විය.
මධ්යම පෙරදිග මානව විකාශනය පිළිබඳ නව මතවාද
මෙම සොයාගැනීමත් සමඟ මානව විකාශනය සහ භූගෝලීය සංක්රමණ පිළිබඳ සාම්ප්රදායික මතවාද රැසක් නැවත පරීක්ෂා කිරීමට සිදුව තිබේ. මීට පෙර විශ්වාස කළේ අරාබි අර්ධද්වීපය යනු අප්රිකාවෙන් පිටතට පැමිණි හෝමෝ සේපියන්වරුන්ගේ ගමන් මාර්ගයක් පමණක් වූ බවයි. එහෙත් දැන් පැහැදිලි වන්නේ මෙම කලාපය මානව විශේෂ කිහිපයකටම වාසස්ථානයක් වූ බවයි.
එමෙන්ම, ලෙවන්ට් කලාපයේදී සහ අරාබිය තුළදී නියැන්ඩර්තාල් මානවයා සහ හෝමෝ සේපියන්වරුන් එකිනෙකා හමුවන්නට ඇති බවටද සාක්ෂි මතු වේ. මෙම ප්රදේශවලදී මෙම මානව විශේෂ දෙක අතර සංස්කෘතික හා තාක්ෂණික හුවමාරුවක් මෙන්ම ජානමය මුසු වීමක්ද (Interbreeding) සිදු වන්නට ඇති බව විද්යාඥයන් උපකල්පනය කරයි.
නූතන අප්රිකානු නොවන මානවයන්ගේ ජානවල 1% ත් 2% ත් අතර ප්රමාණයක් නියැන්ඩර්තාල් මානවයා ගෙන් පැවත එන බව ජාන විද්යාත්මකව තහවුරු වී ඇත. සෞදි අරාබියෙන් හමු වූ මෙම නව සාක්ෂි මඟින් එම ජානමය හමුවීම් සිදුවූ භූගෝලීය කලාප තවදුරටත් පුළුල් ලෙස තේරුම් ගැනීමට මඟ පාදයි.
මෙම සොයාගැනීමේ විද්යාත්මක වැදගත්කම
සෞදි අරාබියේ නෆුඩ් කාන්තාරයෙන් ලැබුණු මෙම පුරාවිද්යාත්මක සාක්ෂි මඟින් කරුණු කිහිපයක් විද්යා ලෝකයට අනාවරණය කරයි:
- ව්යාප්ති සීමාවන් දකුණට පුළුල් වීම: නියැන්ඩර්තාල් මානවයා ගේ භූගෝලීය ව්යාප්ති සීමාව මින් පෙර සිතූවාට වඩා බෙහෙවින් දකුණට – එනම් අරාබි අර්ධද්වීපයේ අභ්යන්තරයටම විහිදී තිබූ බව තහවුරු වේ.
- පරිසරයට හැඩගැසීමේ හැකියාව: මොවුන් ශීතල දේශගුණයට පමණක් සීමා නොවී, අර්ධ ශුෂ්ක සහ උප-නිවර්තන කලාපීය පරිසරයන්හිද සාර්ථකව ජීවත් වීමට තරම් පාරිසරික නම්යශීලීතාවක් පෙන්වා ඇත.
- තාක්ෂණික දියුණුව: ගල් මෙවලම් සෑදීමේදී නියැන්ඩර්තාල් මානවයා සතුව තිබූ සංකීර්ණ බුද්ධිමය සහ තාක්ෂණික හැකියාවන් මෙම ලෙවාලොයිස් ක්රමවේදයෙන් යළිත් පැහැදිලි වේ.
අනාගත පර්යේෂණ සහ පුරාවිද්යාත්මක බලාපොරොත්තු
ජෙබෙල් කැටෙෆ් 1 (JKF-1) හි සිදුකළ මෙම අධ්යයනය අරාබි අර්ධද්වීපයේ පුරාවිද්යාත්මක අනාගතය වෙනස් කර ඇත. දැනට හමු වී ඇත්තේ ගල් මෙවලම් පමණක් වුවද, ඉදිරියේදී සෞදි අරාබියේ පුරාණ විල් පතුල් සහ ගුහා ආශ්රිතව සිදුකෙරෙන කෑණීම්වලින් නියැන්ඩර්තාල් මානවයා ගේ පොසිල හෝ අස්ථි කොටස් සොයා ගැනීමට හැකිවනු ඇතැයි විද්යාඥයෝ දැඩි විශ්වාසයකින් පසුවෙති.
විශේෂයෙන්ම, සෞදි අරාබියේ උරුම කොමිෂන් සභාව (Saudi Heritage Commission) සහ ජාත්යන්තර පර්යේෂණ කණ්ඩායම් එක්ව ක්රියාත්මක කරන “Green Arabia Project” ව්යාපෘතිය මඟින් අනාගතයේදී මානව ඉතිහාසයේ සැඟවුණු රහස් රැසක් එළිදක්වනු ඇත.
නිගමනය
සෞදි අරාබියේ නෆුඩ් කාන්තාරයෙන් හමු වූ වසර 55,000 ක් පැරණි ගල් මෙවලම් මඟින් නියැන්ඩර්තාල් මානවයා පිළිබඳ අපගේ සාම්ප්රදායික හැදෑරීම් මුළුමනින්ම අලුත් කර ඇත. මොවුන් හුදෙක් යුරෝපයේ ශීතල ගුහාවලට සීමා වූ ගෝත්රිකයන් පිරිසක් නොව, පාරිසරික වෙනස්කම්වලට අනුගත වෙමින් අරාබි අර්ධද්වීපයේ සශ්රීක අභ්යන්තරයට පවා ගමන් කළ දක්ෂ සංක්රමණිකයන් පිරිසක් බව පැහැදිලි වේ.
අනාගතයේදී සිදුකෙරෙන වැඩිදුර පර්යේෂණ මඟින්, සංකීර්ණ මානව පරිණාමයේ නොවිසඳුණු තවත් අභිරහස් රැසකට පිළිතුරු ලැබෙනු නොඅනුමානය.
මූලාශ්ර –
- Quaternary Science Reviews (Direct Academic Journal Source): https://www.sciencedirect.com/journal/quaternary-science-reviews
- Nature – Human Evolution & Green Arabia Research: https://www.nature.com/articles/s41586-021-03863-y