මානව වර්ගයාගේ වසර සිය දහස් ගණනක අතීතය දෙස බලන විට, අපගේ මුතුන් මිත්තන් අප්‍රමාණ වූ ස්වාභාවික හා දේශගුණික අභියෝගවලට මුහුණ දී ඇති බව පැහැදිලි වේ. පෘථිවියේ කාලගුණික රටාවන් ක්ෂණිකව සහ දරුණු ලෙස වෙනස් වූ යුගයන්හිදී, සත්ව හා ශාක විශේෂ රැසක් මිහිතලයෙන් වඳ වී ගියද, හෝමෝ සේපියන්ස් (Homo sapiens) වන නූතන මිනිසා නොනැසී පැවැතීමට සමත් විය. මෙම පැවැත්ම උදෙසා මිනිසාගේ සංස්කෘතික දියුණුව, මෙවලම් භාවිතය සහ තාක්ෂණය මෙන්ම ශරීර අභ්‍යන්තරයෙන් සිදු වූ ජානමය අනුවර්තනය ද ප්‍රධානතම රුකුලක් විය.

මෑතකදී ජපානයේ ටෝකියෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් පිරිසක් විසින් සිදු කරන ලද ජානමය පර්යේෂණයකින් හෙළි වී ඇත්තේ, අයිස් යුගයේ අවසාන භාගයේ ජීවත් වූ පුරාණ ජොමොන් (Jomon) ජනතාව, අධික සීතලට ඔරොත්තු දීම සඳහා විශ්මයජනක ලෙස ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස්කම්වලට ලක්ව ඇති බවයි. මෙම සොයාගැනීම මානව පරිණාමය සහ පාරිසරික අභියෝග හමුවේ ජීවීන්ගේ පැවැත්ම පිළිබඳ නව මානයන් රැසක් විවර කර දෙයි.

අයිස් යුගය සහ මානව පැවැත්මේ අභියෝගය

පෘථිවි ඉතිහාසයේ අවසාන මහා අයිස් යුගය (Last Glacial Maximum) එනම් මීට වසර 26,500 සිට 19,000 දක්වා වූ කාලසීමාව තුළ ලෝකයේ බොහෝ ප්‍රදේශ හිමෙන් හා අයිස්වලින් වැසී පැවතිණි. පරිසර උෂ්ණත්වය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටුණු අතර, ආහාර සොයා ගැනීම මෙන්ම ශරීර උෂ්ණත්වය පවත්වා ගැනීම ද දරුණු ගැටලුවක් බවට පත් විය. ස්වාභාවික වරණය (Natural Selection) නැමැති පරිණාමික ක්‍රියාවලියට පවා අභියෝගයක් වන තරම් වේගයෙන් සිදු වූ දේශගුණික විපර්යාස හමුවේ, පුරාණ මානව කණ්ඩායම්වලට ජීව විද්‍යාත්මකව වෙනස් වීමට සිදු විය.

ජීවීන්ගේ ශරීරයේ රසායනික ක්‍රියාකාරීත්වය සහ පරිපෘෂ්ටික වෙනස්කම් සිදු වන්නේ මුතුන් මිත්තන්ගෙන් උරුම වන ජාන පදනම් කරගෙනයි. අතිශය ශීතල දේශගුණයකට මුහුණ දීමේදී ශරීරයේ තෙල් සහ මේද පරිපාලනය, ශක්තිය ගබඩා කිරීම සහ තාපය නිපදවීම කාර්යක්ෂමව සිදු විය යුතුය. පරිසරයට සරිලන පරිදි ශරීරය තුළ මෙවැනි පද්ධති වෙනස් වීම ජානමය අනුවර්තනය ලෙස හඳුන්වයි. පුරාණ මිනිසුන් සතු වූ මෙකී හැකියාව නිසාම අයිස් යුගයේ කටුක ශීතල හමුවේ වුවද ජනගහනයන් සම්පූර්ණයෙන් විනාශ වී යාම වැළකී ගියේය.

කෘතිම බැක්ටීරියා සෛලය: අජීවී ද්‍රව්‍ය වලින් ජීවය උපදවා ගැනීමේ නව විද්‍යාත්මක විප්ලවය

ජොමොන් සංස්කෘතිය යනු කවුරුන්ද?

ජොමොන් වැසියන්ගේ DNA සහ සීතලට සිදු වූ ජානමය අනුවර්තනය පිළිබඳ නිරූපණයක්.

ජපාන දූපත් සමූහයේ ඉතිහාසය පරීක්ෂා කිරීමේදී ‘ජොමොන්’ සංස්කෘතියට හිමිවන්නේ අද්විතීය ස්ථානයකි. ජොමොන් සංස්කෘතිය ජපාන දූපත්වල ආසන්න වශයෙන් වසර 3,000 සිට 16,000 දක්වා වූ දීර්ඝ කාල පරාසයක පැවතිණි. මොවුන් ප්‍රධාන වශයෙන් දඩයමින්, මසුන් ඇල්ලීමෙන් සහ ශාක ආහාර එකතු කිරීමෙන් ජීවත් වූ සංචාරක සහ අර්ධ-ස්ථාවර ගෝත්‍රික ජනතාවකි. මොවුන්ගේ මුතුන් මිත්තන්ගේ පරම්පරාව ආසන්න වශයෙන් වසර 27,000 සිට 19,000 දක්වා කාලයකට පෙර, එනම් අවසාන අයිස් යුගය උච්චතම අවස්ථාවේ පැවැති සමයේදී, මහාද්වීපික නැගෙනහිර යුරේසියානු කණ්ඩායම්වලින් වෙන්වී ඇති බව විද්‍යාඥයෝ විශ්වාස කරති.

ජපාන දූපත් සමූහය මහාද්වීපයෙන් හුදකලා වී පැවැති නිසාත්, එහි විසූ ජොමොන් වැසියන් බාහිර ලෝකය සමග මිශ්‍ර වීම අවම වූ නිසාත්, ඔවුන්ගේ DNA තුළ අතිශය පුරාණ ජානමය සලකුණු සුරක්ෂිතව පැවතිණි. නූතන යුරේසියානු මානව ජෙනෝමවලින් බොහෝ දුරට අතුරුදහන් වී ගිය ප්‍රාථමික ජානමය සලකුණු රැසක් ජොමොන් DNA තුළ තවමත් අඩංගුව පවතී. එම නිසාම, අතීත මානවයන්ගේ ජානමය අනුවර්තනය පිළිබඳව හදාරන පර්යේෂකයන්ට ජොමොන් ජෙනෝමය යනු ප්‍රබල රන් ආකරයක් බඳු මූලාශ්‍රයකි.

ටෝකියෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ DNA පර්යේෂණය සහ සොයාගැනීම්

ජොමොන් මිනිසුන්ගේ ජීව විද්‍යාත්මක රහස් එළිදරව් කර ගැනීම සඳහා ටෝකියෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ ප්‍රමුඛ පෙළේ විද්‍යාඥයින් වන යුසුකේ වටනාබේ (Yusuke Watanabe) සහ යොෂිකි වාකියාමා (Yoshiki Wakiyama) ප්‍රමුඛ පර්යේෂණ කණ්ඩායම අති නවීන ජෙනෝම විශ්ලේෂණ තාක්ෂණයන් භාවිතා කළහ. ඔවුන් විසින් ජොමොන් පුද්ගලයින් 25 දෙනෙකුගේ DNA අනුපිළිවෙලවල් (DNA sequencing) සකස් කළ අතර, මීට පෙර වෙනත් පර්යේෂණ මගින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබූ ජොමොන් ජෙනෝම 17 ක දත්ත ද මෙයට එකතු කර ගන්නා ලදී.

පුරාණ අස්ථිවලින් ලබාගන්නා DNA කාලයත් සමග ක්ෂය වන බැවින්, බොහෝ විට ජාන සිතියමේ ඇතැම් කොටස් අතුරුදහන් වී තිබේ. මෙම ගැටලුව නිරාකරණය කර ගැනීම සඳහා විද්‍යාඥයින් විසින් විශේෂිත ප්‍රබල ප්‍රතිනිර්මාණ ක්‍රමවේදයක් (Genotype Imputation) භාවිත කරන ලදී. එහිදී අතුරුදහන් වූ ජානමය කලාප, නූතන ජපන් ජාතිකයන් 9,290 දෙනෙකුගේ සම්පූර්ණ ජෙනෝම දත්ත පද්ධතිය සමග සසඳමින් නැවත ගොඩනඟන ලදී.

මෙම අතිදැවැන්ත දත්ත විශ්ලේෂණය හරහා අයිස් යුගයේ පැවැත්ම උදෙසා සිදු වූ ජානමය අනුවර්තනය සම්බන්ධයෙන් පැහැදිලි සාක්ෂි සමුදායක් අනාවරණය කර ගැනීමට පර්යේෂකයෝ සමත් වූහ.

සීතලට ඔරොත්තු දීම සඳහා සිදු වූ ජීව විද්‍යාත්මක වෙනස්කම්

ටෝකියෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ මෙම සොයාගැනීමට අනුව, ජොමොන් මිනිසුන්ගේ DNA තුළ ඇති විශේෂිත ජාන විකෘතිතා කිහිපයක්ම අධික සීතලට සහ සීමිත ආහාර ප්‍රමාණවලට මුහුණ දීමට උපකාරී වී තිබේ. විශේෂයෙන්ම ශරීරයේ මේද පරිපෘෂ්ටිය (Lipid Metabolism) පාලනය කරන ජානවල ප්‍රබල වෙනස්කම් රැසක් නිරීක්ෂණය විය.

  1. මේද ගබඩා කිරීම සහ ශක්තිය බවට පත් කිරීම: සීතල පරිසරයකදී ශරීරයේ උණුසුම පවත්වා ගැනීම සඳහා වැඩි ශක්ති ප්‍රමාණයක් වැය වේ. ජොමොන් මිනිසුන්ගේ ශරීර තුළ ආහාර සෙමින් දහනය කරමින් වැඩි ශක්තියක් රඳවා ගැනීමේ ජානමය අනුවර්තනය සිදු වී තිබිණි.
  2. ශරීර තාපය පාලනය: දුඹුරු මේද පටක (Brown Adipose Tissue) සක්‍රීය කිරීම මගින් වෙවුලීමකින් තොරව ශරීරය අභ්‍යන්තරයෙන් තාපය නිපදවීමට උපකාරී වන ජානමය වෙනස්කම් මොවුන් සතුව තිබූ බව සොයාගෙන ඇත.
  3. විටමින් D සහ හිරු එළිය: අයිස් යුගයේදී හිරු එළිය අඩුවෙන් ලැබෙන පරිසරයක ජීවත් වූ බැවින්, සම මගින් විටමින් D නිපදවා ගැනීමේ විශේෂ හැකියාවක් ද මෙම ජානමය ස්තර තුළ සටහන් වී තිබේ.

මෙම අද්විතීය ජානමය අනුවර්තනය හේතුවෙන්, හිමෙන් වැසුණු පරිසරයක පවා දීර්ඝ කාලයක් නිරෝගීව දඩයම් කිරීමටත්, තම ගෝත්‍රයේ පැවැත්ම තහවුරු කිරීමටත් ජොමොන් වැසියන්ට හැකියාව ලැබිණි.

සංස්කෘතිය, තාක්ෂණය සහ ස්වාභාවික වරණය

මිනිසාගේ පැවැත්ම රඳා පවතින්නේ ජාන මත පමණක්ම නොවේ. සංස්කෘතිය සහ තාක්ෂණය ද මානව පරිණාමයේ ප්‍රධාන සාධක වේ. ජොමොන් වැසියන් යනු ලොව ප්‍රථමයෙන්ම මැටි පාත්‍ර සහ මෙවලම් භාවිත කළ සංස්කෘතීන්ගෙන් එකකි. ඔවුන් සීතලෙන් ආරක්ෂා වීම සඳහා සත්ව සම්වලින් ඇඳුම් සකස් කර ගත් අතර, ගුහා සහ විශේෂිත ලෙස සකස් කළ නවාතැන් භාවිත කළහ.

එහෙත්, පරිසර උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක කිහිපයකින් පහත වැටෙන අතිශය කටුක අවස්ථාවලදී තාක්ෂණයට පමණක් මිනිසෙකු ජීවත්ව තැබිය නොහැක. එතැනදී ශරීරයේ අභ්‍යන්තර සෛලීය මට්ටමින් සිදුවන ජානමය අනුවර්තනය අතිශයින්ම තීරණාත්මක වේ. ස්වාභාවික වරණය විසින් අතිශය සීතලට ඔරොත්තු දෙන ජාන සහිත පුද්ගලයින්ව පරිසරයට වඩාත් සුදුසු පුද්ගලයින් ලෙස තෝරා පත් කරගත් අතර, පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ එම ජාන ජනගහනය පුරා පැතිර ගියේය.

ජොමොන් මිනිසුන් සතු වූ මෙම ජානමය අනුවර්තනය මගින් පෙනී යන්නේ, පරිසරයෙන් එල්ල වන අභියෝග හමුවේ ජීව විද්‍යාත්මක ශරීරය සහ මානව බුද්ධිය එකිනෙක බද්ධ වී ක්‍රියා කළ ආකාරයයි.

නූතන මානවයාට සහ අනාගතයට මෙම සොයාගැනීමේ ඇති වැදගත්කම

අතීතයේ සිදු වූ මෙකී ජානමය අනුවර්තනය පිළිබඳ පර්යේෂණය අතීතය තේරුම් ගැනීමට පමණක් නොව, නූතන වෛද්‍ය විද්‍යාවට සහ නූතන මිනිසාගේ සෞඛ්‍යයට ද එකසේ වැදගත් වේ.

නූතන ජපන් ජාතිකයන්ගේ DNA පරීක්ෂා කිරීමේදී, ඔවුන්ගේ ජෙනෝමයෙන් ආසන්න වශයෙන් 10% ත් 12% ත් අතර ප්‍රමාණයක් උරුම වී ඇත්තේ මෙම පුරාණ ජොමොන් මුතුන් මිත්තන්ගෙනි. වර්තමාන සමාජයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන දියවැඩියාව, අධි රුධිර පීඩනය සහ හෘද රෝග වැනි රෝග (Metabolic Diseases) බොහොමයකට මෙම අතීත ජානමය සලකුණු සම්බන්ධයක් පවතින බව විද්‍යාඥයෝ සැක කරති. අයිස් යුගයේදී මේදය සහ ශක්තිය රඳවා ගැනීමට උපකාරී වූ ජානමය අනුවර්තනය, ආහාර සුලබ නූතන යුගයේදී ස්ථූලතාවය වැනි සෞඛ්‍ය ගැටලුවලට හේතු විය හැක.

එමෙන්ම, වර්තමානයේ මුළු මහත් ලෝකයම නැවත වරක් ශීඝ්‍ර දේශගුණික විපර්යාසයන්ට මුහුණ දෙමින් සිටී. ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම සහ කාලගුණික අන්තවාදී තත්ත්වයන් හමුවේ අනාගතයේදී මානවයාගේ පැවැත්ම තීරණය වන්නේ කෙසේද යන්න තේරුම් ගැනීමට, අතීතයේ සිදුවූ ජානමය අනුවර්තනය පිළිබඳ මෙවැනි ජෙනෝම පර්යේෂණ මහත් පිටුවහලක් සපයයි.

නිගමනය

ටෝකියෝ විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාඥයින් විසින් සිදු කරන ලද මෙම පර්යේෂණය, අයිස් යුගයේදී මිනිසා සහ ස්වභාවධර්මය අතර පැවැති දැවැන්ත සටන සිතුවම් කර දෙයි. ජොමොන් වැසියන්ගේ DNA පරීක්ෂාවෙන් තහවුරු වන්නේ, කටුක පරිසරයක නොනැසී ජීවත් වීම සඳහා ශරීර අභ්‍යන්තරයෙන් සිදු වූ ජානමය අනුවර්තනය මානව සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සංධිස්ථානයක් වූ බවයි.

අපගේ DNA තුළ ලියැවී ඇත්තේ හුදෙක් පරම්පරා තොරතුරු පමණක් නොවේ; එය වසර සිය දහස් ගණනක් පුරා අපගේ මුතුන් මිත්තන් පරිසරයට එරෙහිව ලබාගත් ජයග්‍රහණවල ජීවමාන ඉතිහාසයයි. අතීත ජොමොන් මානවයන් ලැබූ ජානමය අනුවර්තනය පිළිබඳ මෙම නව සොයාගැනීම, මානව පරිණාමික ඉතිහාසයේ තවත් නොවිසඳුණු රහස් රැසක් හෙළි කරගැනීමට මග පාදනු ඇත.

මූලාශ්‍ර‍ –

  1. Nature Scientific Reports (Jomon Genome Analysis):https://www.nature.com/articles/s41598-020-62418-x
  2. ScienceDirect (Journal of Human Evolution / Jomon Genetics):
    https://www.sciencedirect.com/journal/journal-of-human-evolution